![\"6961019_0fe2732615_l\"](\"http:\/\/www.lekolin.de\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/6961019_0fe2732615_l.jpg\")
<\/a><\/p>\n<\/div>\n
\u00a0„O K\u00fcrt milleti i\u00e7in Gandi idi, ama K\u00fcrt milleti O’nun i\u00e7in Hintli de\u011fildi…“
\n„…Mehabad Cumhuriyet’i ilan edildi\u011fi g\u00fcn K\u00fcrt milleti, b\u00fct\u00fcn a\u015firetler Mehabad \u00c7ar\u00e7\u0131ra meydan\u0131nda topland\u0131lar. Mehabad, b\u00f6ylesi bir co\u015fkuya ve \u00f6nemli olaya ilk defa sahne oluyordu.
\nCumhuriyetin \u0130lan edildi\u011fi g\u00fcn, Car\u00e7\u0131ra meydan\u0131nda toplanan halk\u0131n yan\u0131nda Irak K\u00fcrdistan’\u0131ndan Melle Mustafa Barzani, \u0130zzet Abdulaziz, Mustafa Xo\u015fnav, Mir Hac, T\u00fcrkiye K\u00fcrdistan\u0131’n\u0131 temsilen bir zat, Suriye K\u00fcrdistan\u0131’n\u0131 temsilen Kadri Cemil Pa\u015fa ve di\u011fer siyasi liderler haz\u0131r bulundular. \u0130hsan Nuri Pa\u015fa ise zorunlu ikamete tabi tutuldu\u011fundan ne yaz\u0131k ki bu g\u00f6rkemli ve tarihi g\u00fcnde Mehabad’a gelememi\u015fti.
\nO d\u00f6nem, K\u00fcrt Kad\u0131nlar Birli\u011fi Ba\u015fkan’\u0131 idim. Mehabad ve K\u00fcrdistan’\u0131n di\u011fer b\u00f6lgelerinden gelen kad\u0131nlar da o g\u00fcn \u00c7ar\u00e7ura’da toplanm\u0131\u015flard\u0131. Halk mutluluktan u\u00e7uyordu. On binlerin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 goventler tutuluyordu. Herkes, k\u00f6yl\u00fcs\u00fcyle, esnaf\u0131yla, i\u015f\u00e7isiyle kad\u0131n\u0131 ve erke\u011fi ile tek kalp, tek can halinde o g\u00fcn\u00fcn mutlulu\u011funu ya\u015f\u0131yorlard\u0131.
\nMerhum \u015fehit Kad\u0131 Muhammed, K\u00fcrt bayra\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6ndere \u00e7ekti. Cumhuriyet y\u0131k\u0131ld\u0131ktan sonra da ayn\u0131 yerde idam edilecekti. Merhum, K\u00fcrt Cumhurba\u015fkan\u0131 olarak konu\u015fma yapt\u0131. Konu\u015fma co\u015fkuyla alk\u0131\u015fland\u0131. Ondan sonra, Melle Mustafa Barzani, Hac\u0131 A\u011faye Muhtedi ve o g\u00fcn Car\u00e7\u0131ra’da bulunan siyasi liderler birer konu\u015fma yapt\u0131lar. Bayrak, milli mar\u015f (Ey Reqib) okunarak g\u00f6ndere \u00e7ekildi. Mah\u015feri bir g\u00fcn yasayan Mehabad co\u015fmu\u015ftu. Her milletten insan o g\u00fcn Car\u00e7\u0131ra’da toplanm\u0131\u015ft\u0131. K\u00fcrtlerden ba\u015fka, Acemler, Azeriler, Ermeniler, Yahudiler herkes oradayd\u0131. Daha sonra, gidip Parti’de oturdular. \u00c7e\u015fitli konularda konu\u015fmalar yap\u0131ld\u0131. Bakanlar\u0131n atanmas\u0131 ve h\u00fck\u00fcmet te\u015fkilatlar\u0131n\u0131n kurulu\u015fu \u00fczerine karalar al\u0131nd\u0131.
\nRahmetliyle ba\u015f ba\u015fa kal\u0131p konu\u015fmaya f\u0131rsat olmuyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7ok me\u015fguld\u00fc. O g\u00fcnk\u00fc toplant\u0131dan d\u00f6nd\u00fckten sonra bana \u015funu dedi: „…Ben K\u00fcrt milleti i\u00e7in elimden geleni yapt\u0131m. Son nefesime kadar da bunun i\u00e7in m\u00fccadele edece\u011fim…“ O \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir insand\u0131. (Mina Xan\u0131m bu s\u0131rada a\u011fl\u0131yor.) ve bana dedi ki: „…Benim amac\u0131m, d\u00f6rt par\u00e7aya b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f bu mazlum milletin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6rmektir. Ben akl\u0131mdan Cumhurba\u015fkan\u0131 olmay\u0131 da ge\u00e7irmemi\u015ftim. Ancak beni bu g\u00f6reve lay\u0131k g\u00f6rd\u00fcler. Ben de K\u00fcrt milletine lay\u0131k olmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m…“ (Mina Xan\u0131m d\u00fc\u015f\u00fcnceye dal\u0131yor\u2026)
\nArt\u0131k devlet ve h\u00fck\u00fcmet \u00f6rg\u00fctlenmesine ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131. Matbaa kuruldu. K\u00fcrt\u00e7e yay\u0131nlar bas\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. Mehabad ve di\u011fer \u015fehirlerde rahmetlinin de bizzat kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir kampanya ile K\u00fcrt\u00e7e e\u011fitime ba\u015fland\u0131 . Yeni bir sinema yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Sineman\u0131n b\u00fct\u00fcn geliri, yoksul \u00e7ocuklar\u0131n e\u011fitim ve giderlerine harcan\u0131yordu. \u0130ki, \u00fc\u00e7 kez e\u011fitim seferberli\u011fi i\u00e7in mitingler yap\u0131ld\u0131. Bu eylemlerde yoksul \u00e7ocuklar\u0131n e\u011fitimi i\u00e7in para topland\u0131. Pe\u015fmergeler i\u00e7in b\u00fcy\u00fck a\u015fhaneler olu\u015fturuldu. Pe\u015fmergelerin elbise, bar\u0131nma, silah ve te\u00e7hizatlar\u0131 d\u00fczenli bir \u015fekilde temin ediliyordu.
\nXors\u00fbre Qad\u0131 adl\u0131 bir te\u015fkilat olu\u015fturuldu, bu te\u015fkilat \u015fehirlerin d\u00fczenini sa\u011fl\u0131yordu.
\nKad\u0131nlar i\u00e7in okullar a\u00e7\u0131ld\u0131. Okuma yazma bilmeyen kad\u0131nlara okuma-yazma \u00f6\u011fretiliyordu. Sablax’ta b\u00f6lgeler olu\u015fturuldu. Her b\u00f6lgede kad\u0131nlar toplan\u0131p, kendi sorunlar\u0131n\u0131 kad\u0131n \u00f6rg\u00fctlenmesinde g\u00f6revli olan ki\u015fiye bildiriyorlard\u0131, O g\u00f6revli de Parti \u00f6rg\u00fct\u00fcne iletiyordu.
\nCumhuriyet \u00e7ok k\u0131sa bir d\u00f6nem ya\u015fad\u0131 ama \u00e7ok de\u011ferli kurumlar olu\u015fturmu\u015ftu. Ne yaz\u0131k ki \u00f6mr\u00fc uzunu olmad\u0131. Rahmetli \u00e7ok ileri g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc bir insand\u0131. Mesela, beni sadece kar\u0131s\u0131 olarak evde oturan, misafirleri kar\u015f\u0131layan birisi olarak g\u00f6rmek istemiyordu. B\u00fct\u00fcn K\u00fcrt kad\u0131nlar\u0131n\u0131n sosyal ve siyasal hayata kat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00e7ok \u00e7aba sarfediyordu. Bir g\u00fcn rahmetli Kad\u0131 gelip dedi ki; „Frans\u0131z h\u00fck\u00fcmeti paraya muhta\u00e7 oluyor ve Krali\u00e7e y\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc veriyor“ Ben de, b\u00fct\u00fcn alt\u0131nlar\u0131m\u0131 K\u00fcrt Cumhuriyetine ba\u011f\u0131\u015flad\u0131m. Benim d\u0131\u015f\u0131mda K\u00fcrt kad\u0131nlar\u0131 da para, t\u00fct\u00fcn, e\u015fya vb. ba\u011f\u0131\u015fl\u0131yorlard\u0131.
\nBir g\u00fcn rahmetli Mako’ya gidiyordu. Mako’nun ileri gelenleri kendisini davet etmi\u015flerdi. O d\u00f6nem de Hac\u0131 Bave \u015eeyh bakand\u0131. Bizim ev \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fc, y\u00fcz ki\u015filik bir salonu vard\u0131. Benim i\u015fim oldu\u011fu i\u00e7in erkek misafirlerin oturdu\u011fu hol\u00fcme gittim. Hac\u0131 Bav\u00ea ile rahmetli konu\u015fuyorlard\u0131. Hac\u0131 Bav\u00ea; “.. .\u015eeyhlik ve padi\u015fahl\u0131k gibi halk\u0131 sindirip korkutacaks\u0131n ki, halk senin taraf\u0131n\u0131 tutsun…“ demesi \u00fczerine rahmetli \u015fu cevab\u0131 verdi; „…Ben Mehabad Cumhuriyeti’nde zul\u00fcm ve ter\u00f6r\u00fcn hi\u00e7bir \u015feyi hal etmeyece\u011fini b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya ilan edece\u011fim…“ Mehabad’ta bir insan\u0131n burnu bile kanamad\u0131. \u0130nsanlar karde\u015f\u00e7e ya\u015f\u0131yorlard\u0131. Birbirlerinin dertlerine sorunlar\u0131na ortak oluyorlard\u0131. Rahmetli, bakan\u0131 Hac\u0131’ya ; „A\u011flayan bir \u00e7ocu\u011fu d\u00f6versen , o daha \u00e7ok a\u011flar“ dedi.
\nBenim bir o\u011flum vard\u0131. O da Tebriz’de okuyordu. Ben kendisine gerekli e\u015fyalar\u0131 g\u00f6nderdim. Bir haftaya yak\u0131n bir s\u00fcre kendisine hi\u00e7 bir \u015fey g\u00f6ndermemi\u015ftim. Biz daha \u00f6\u011flen yeme\u011fi yememi\u015ftik ki. merhum kalkt\u0131. Ben kendisine „…Bir haftadan beridir o\u011fluma bir \u015fey g\u00f6ndermedim. Bir \u015feyler g\u00f6ndermek istiyorum.“ dedim. Tam o s\u0131rada, bizim evin kar\u015f\u0131s\u0131ndaki okulun \u00e7ocuklar\u0131 okuldan \u00e7\u0131k\u0131yorlard\u0131. Rahmetli bana; „O\u011flum senin o\u011flundur. O sana o\u011fuldur. Bu gelen \u00e7ocuklar benim \u00e7ocuklar\u0131md\u0131r. Onlar bana o\u011ful olur. \u0130n\u015fallah yak\u0131nda sinema biter gelir getirmeye ba\u015flarsa, yoksul \u00e7ocuklar\u0131 giyindirip, okutabilirsek, ben o zaman mutlu olurum“ dedi.
\nRahmetli gece yar\u0131s\u0131 \u00e7\u0131k\u0131p dola\u015f\u0131rd\u0131. Halk\u0131n durumunu anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Bir kad\u0131n \u015funu anlat\u0131yordu; “ bakt\u0131m bir gece yar\u0131s\u0131 kap\u0131 \u00e7al\u0131nd\u0131. Kap\u0131y\u0131 \u00e7alan K\u00fcrt Resi Cumhuru’ydu. (Evin sahibi \u0130brahim \u015eemzin, ki hala ya\u015f\u0131yor) i\u00e7eri silahlar\u0131yla giren Reisi Cumhur, benden yemek isledi, ben de yapt\u0131m. Afiyetle yedi.“ \u0130\u015fte rahmetli b\u00f6yle biriydi.
\nKad\u0131nlar aras\u0131nda \u00e7ok s\u0131cak ili\u015fkiler vard\u0131. \u00c7ocuklar\u0131n e\u011fitimi, kad\u0131nlar\u0131n okuma yazma \u00f6\u011frenmesi, pe\u015fmergenin yiyece\u011fi giyece\u011fi s\u00fcrekli aram\u0131zda konu\u015fulan konulard\u0131. Bir g\u00fcn rahmetlinin yeni do\u011fan ye\u011fenini (Hesen Qad\u0131) g\u00f6rmeyi; gidecektim. Merhum da benimle birlikte geldi.
\nGiderken yolda bakan Mirze Mina \u015eerefi ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131k. Bakan merhuma, sizi ar\u0131yordum dedi. Merhum ne i\u00e7in arad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sordu. O da, „Bir i\u015fimiz var, para laz\u0131m onun i\u00e7in sizi ar\u0131yordum“ dedi. Merhum g\u00fcld\u00fc, bakana; „… Benim evimi, e\u015fyalar\u0131m\u0131 \u00fczerimdeki elbiseleri g\u00f6r\u00fcyorsun. Bunlar\u0131n hepsi K\u00fcrt halk\u0131n\u0131nd\u0131r. Git Maliye Bakan\u0131’na gerekli olan paray\u0131 al…“
\nCumhuriyet’in y\u0131k\u0131lmas\u0131ndan bir ka\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce. merhum’un karde\u015fi Tahran’dan gelmi\u015fti. O g\u00fcnlerde \u00e7ok misafirlerimiz vard\u0131. Gece radyoyu dinledi ve radyodan Azerbeycan’\u0131n teslim oldu\u011fu haberini duydu. Karde\u015fine; „Sen Tahran’a git „bana da; ‚Ben Saq\u0131z taraf\u0131na pe\u015fmergelerin ziyaretine gidece\u011fim. Yar\u0131n Melle Mustafa Barzani ve Barzaniler gelecek. \u00c7ok kalabal\u0131kt\u0131rlar, bu nedenle iyi haz\u0131rl\u0131k yap\u0131n onlar\u0131 a\u011f\u0131rlay\u0131n…“ dedi.
\nO g\u00fcn ak\u015fam rahmetli, Melle Mustafa Barzani ile birlikte bize geldiler. General Humayini telefon a\u00e7\u0131p, Barzani ile konu\u015ftu; „Iran askeri Mehabad \u00fczerine y\u00fcr\u00fcyor. Mehabad’\u0131 terkedin“ haberini verdi. Ben de oradayd\u0131m ve haberi duydum. Gelip dediler ki, „Melle Mustafa gitmek istiyor. Sizi g\u00f6rmek istiyor. Yeme\u011fe kalmayacaklar“ Ben iki ki\u015fi ile haber g\u00f6nderip, ‚ ‚Size yemek haz\u0131rlamad\u0131m. Yemek yiyin sonra gidersiniz.“ dedim. Melle Mustafa’da; „Benim gitmem laz\u0131m“ demi\u015f. Bakt\u0131m ki olmuyor, erkeklerin oturdu\u011fu tarafa ge\u00e7tim. Ve Melle Mustafa’ya; „Sizi yemek yemeden b\u0131rakmam“ diyerek \u0131srar ettim, kalmalar\u0131 i\u00e7in. Geni\u015f bir sofra kurdum. Oturup yemek yediler. Kendi kendime, \u201cCepheden geliyor, herhalde \u00fczerinde para yoktur“ diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm ve elimdeki paray\u0131 merhum Qad\u0131’n\u0131n bac\u0131s\u0131na verdim. O da g\u00f6t\u00fcr\u00fcp yol \u00fcst\u00fcnde Melle Mustafa’ya vermi\u015f ve benim g\u00f6nderdi\u011fimi s\u00f6ylemi\u015f. O da \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ederek alm\u0131\u015f ve \u00fczerinde paras\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015f.
\nMelle Mustafa ve Barzaniler giderken hava \u00e7ok so\u011fuktu. Kad\u0131nlar, \u00e7ocuklar a\u011fl\u0131yorlard\u0131. O so\u011fukta, Nexede \u015eino istikametine do\u011fru gittiler. Merhum sabaha kar\u015f\u0131 d\u00f6rtte geldi. Ben de evin d\u0131\u015far\u0131 bakan bir penceresi \u00f6n\u00fcnde oturmu\u015f a\u011fl\u0131yordum. Rahmetli buyurdu; „Neden a\u011fl\u0131yorsun?“ bende; „Nas\u0131l a\u011flamayay\u0131m, bu cehennem g\u00fcn\u00fcnde so\u011fuktu \u00e7oluk \u00e7ocuk Barzaniler yola \u00e7\u0131kt\u0131lar, onlar\u0131n haline a\u011fl\u0131yorum“ dedim.
\nErtesi g\u00fcn, b\u00fct\u00fcn h\u00fck\u00fcmet yetkilileri ve a\u015firet b\u00fcy\u00fckleri bizim evde topland\u0131lar. Iran askeri de Mehabad’a girmi\u015fti. Rahmetli o toplant\u0131da dedi ki;“… Ben d\u00fcn gece eve geldi\u011fimde benim kar\u0131m a\u011fl\u0131yordu. Neden a\u011fl\u0131yorsun diye sordu\u011fumda bana ‚bu milletin peri\u015fanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fckten sonra nas\u0131l a\u011flamayay\u0131m‘ dedi. E\u011fer siz de de kar\u0131m gibi gayret olsayd\u0131 bu g\u00fcnk\u00fc durum ba\u015f\u0131m\u0131za gelmezdi.“ dedi.
\nCumhuriyetin y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan 8 g\u00fcn sonra rahmetliyi yakalad\u0131lar. O g\u00fcnlerde hep evde oturuyordu. Bir g\u00fcn bac\u0131s\u0131ndan su istedi, ben kendisine g\u00f6t\u00fcrd\u00fcm. A\u011fl\u0131yordum. Neden a\u011flad\u0131\u011f\u0131m\u0131 sordu ben de; „Ke\u015fke yoksul ve peri\u015fan olsayd\u0131k da b\u00f6yle bir sonla kar\u015f\u0131la\u015fmasayd\u0131k“ dedim. Merhum da, „Sen a\u011flamamal\u0131sm. K\u00fcrt kad\u0131n\u0131 korkmamal\u0131d\u0131r. A\u011flamamal\u0131d\u0131r“ dedi.
\nMehabad K\u00fcrt Valisi Seyit Pira, \u0130ran askeri geldi\u011finde ka\u00e7m\u0131\u015f, yerine \u0130ran devleti taraf\u0131ndan Sertip Muzefferi atanm\u0131\u015ft\u0131. \u015eehir korumac\u0131lar\u0131ndan (Xors\u00fbre Qad\u0131) birisi gidip maa\u015f\u0131n\u0131 istemi\u015fti. Muzefferi de‘,“ben hakk\u0131n\u0131 vermiyorum demi\u015f. Adam gelip durumu merhum Kad\u0131’ya anlatm\u0131\u015f, Kad\u0131 da iki adamla birlikte pe\u015fmergeyi Sertip Muzefferi’ye g\u00f6nderip diyor ki; „…Ben bunlar\u0131 zorla getirdim, bunlar\u0131n hi\u00e7 bir su\u00e7u yok. Hesab\u0131n\u0131z varsa benimle g\u00f6r\u00fcn.“ demi\u015f.
\nCumhuriyetin y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n 8. g\u00fcn\u00fcyd\u00fc , ben \u00e7ocuklar\u0131 hamama g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcm, d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcmde rahmetli evde yoktu. Nerede oldu\u011funu sordu\u011fumda. \u0130ranl\u0131 generallerin adam g\u00f6nderip ev’den ald\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendim.
\nGeceleyin bizim adamlar gelip, bu gece Kad\u0131 Muhammed, Seyfi Kad\u0131 ve Sadri Kad\u0131’n\u0131n ev’e gelmeyeceklerini H\u00fcmayunun yan\u0131nda kalacaklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylediler. Ben de, onlara giyecek ve yiyecek g\u00f6nderdim. Zindanda bulunduklar\u0131 \u00fc\u00e7 ay boyunca, onlara yemek g\u00f6nderdim. Bu s\u00fcre i\u00e7inde rahmetli kimsenin g\u00f6r\u00fc\u015fe gelmesini istemiyordu. \u015eunu diyordu; „Bizim kad\u0131n, \u00e7oluk-\u00e7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131n Farsl\u0131lar\u0131n eline aya\u011f\u0131na d\u00fc\u015fmelerine gerek yoktur.“
\nZindanda oldu\u011fu s\u00fcre i\u00e7inde bir kez ziyaretine gittim. Kuca\u011f\u0131mdaki k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z\u0131m\u0131 ve o\u011flumu, onlara yiyecek g\u00f6t\u00fcren ve ziyaretine giden adamlar\u0131m\u0131z birlikte g\u00f6t\u00fcr\u00fcyorlard\u0131. B\u00fcy\u00fck bac\u0131s\u0131 da iki kez ziyaretine gitmi\u015fti.
\nBir g\u00fcn, namaz k\u0131l\u0131yordum. O ara Mam Abdulla gelip benden rahmetlinin temiz \u00e7ama\u015f\u0131rlar\u0131n\u0131 istedi. Ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 sordu\u011fumda; „Kad\u0131’y\u0131 hamama g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fler. Onun i\u00e7in temiz \u00e7ama\u015f\u0131r laz\u0131m“ dedi. Meraklanm\u0131\u015ft\u0131m. Mam Abdulla’ya merakla; „Daha d\u00fcn hamama gitmi\u015fti, ne diye bu g\u00fcn tekrar g\u00f6t\u00fcr\u00fcyorlar“ dedi\u011fimde, Mam Abdulla; „Herhalde abdest i\u00e7indir ya da kirlenmi\u015f olabilir“ diye sakince cevap vermi\u015fti. Bu beni daha da endi\u015felendirdi. Mam Abdulla’n\u0131n cevab\u0131na inanm\u0131yordum. Kendisine bunu s\u00f6yledim ve temiz \u00e7ama\u015f\u0131rlar\u0131 g\u00f6t\u00fcrmeye ben de gelece\u011fim dedim. Ama Mam Abdulla \u0131srarl\u0131 bir bi\u00e7imde benim de cezaevine gitmemi istemiyordu. Her \u015feye ra\u011fmen direndim ve ben de temiz \u00e7ama\u015f\u0131rlar\u0131 g\u00f6t\u00fcrmeye Mam Abdulla ile birlikte gittim. Bizimle birlikte Hasan Gazi’nin annesi de geldi.
\nHamam\u0131n \u00f6n\u00fcnde bekledik. N\u00f6bet\u00e7ilerle birlikte merhum d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. N\u00f6bet\u00e7iler bize \u00e7ok h\u00fcrmet ediyorlard\u0131. Kad\u0131’y\u0131 g\u00f6r\u00fcnce birden a\u011flamaya ba\u015flad\u0131m. Bana d\u00f6nd\u00fc ve dedi ki; „Niye a\u011fl\u0131yorsun…K\u00fcrt kad\u0131m a\u011flamamal\u0131d\u0131r. Benim idam edecekler, bunu iyi biliyorum. Bunu sen de bilmelisin…Ama a\u011flaman K\u00fcrt kad\u0131n\u0131na hi\u00e7 yak\u0131\u015fm\u0131yor“
\nZindanda oldu\u011fu s\u0131rada Amerikal\u0131lar ziyaretine gitmi\u015fler ve \u015f\u00f6yle bir teklifte bulunmu\u015flar; „Sen bize taraftar olursan, yine K\u00fcrt cumhurba\u015fkan\u0131 olursun. \u015eimdi bile partiyi kurabiliriz ve hemen reisi cumhur olursun“ Kad\u0131 ise bu teklife \u015f\u00f6yle cevap vermi\u015f:
\n„K\u00fcrdistan’\u0131n sakat bir e\u015fe\u011fini, Amerika’n\u0131n Cadillac’\u0131yla de\u011fi\u015ftirmem. Ben K\u00fcrt milletiyle birlikteyim, ba\u015fka kimseyle de\u011fil.“
\nDaha sonra iki \u0130ranl\u0131 yetkili bize gelmek istediklerini ilettiler. Bu iki adam h\u00fck\u00fcmet ad\u0131na bizle g\u00f6r\u00fc\u015fmek isteyen, Sergo \u015eerifi ve Serwan Musawat’d\u0131. Bize geldiklerinde „H\u00fck\u00fcmet bizi Kad\u0131’n\u0131n vekilli\u011fine tay\u0131n etti. Onu savunaca\u011f\u0131z. Bu nedenle biz para istiyoruz“ dediler. \u015e\u00f6yle cevaplad\u0131m; „Bende hi\u00e7 para yok ki, size vereyim“ onlar da; „Keklik paras\u0131z \u00f6tmez.“diyerek direttiler. Bunun \u00fczerine, Kad\u0131’n\u0131n bunlar\u0131 isteyip istemedi\u011fini bilmeden, kalkt\u0131m evin tapular\u0131n\u0131 tan\u0131d\u0131klara g\u00f6nderip onlardan yard\u0131m istedim. H\u00fck\u00fcmetin bask\u0131 yapaca\u011f\u0131ndan korkup, hi\u00e7 biri yard\u0131m etmedi Kad\u0131’n\u0131n b\u00fcy\u00fck bac\u0131s\u0131n\u0131n alt\u0131nlar\u0131 vard\u0131. Alt\u0131nlar\u0131 bozdurmay\u0131 karar verdik. O d\u00f6nemlerde Mehabad’da Yahudiler ve Ermeniler vard\u0131. Alt\u0131nlar\u0131 \u00e7ok zengin bir Yahudi’nin yan\u0131nda bozduracakt\u0131k. Mehabad Cumhuriyeti kurulmadan \u00e7ok \u00f6nceleri. Kad\u0131 b\u00fcy\u00fck bir arazisini Yahudilere hibe etmi\u015fti. Onlarda araziyi al\u0131p, \u00fczerinde b\u00fcy\u00fck bir mezarl\u0131k yapm\u0131\u015flard\u0131. Yahudi’nin evine giderken, tam \u00c7ar\u00e7\u0131ra meydan\u0131ndan ge\u00e7iyorduk ki, biraz ileride Kad\u0131 ve arkada\u015flar\u0131n\u0131 bir otob\u00fcse bindirilirken g\u00f6rd\u00fck. Kenara \u00e7ekildik ki bizi g\u00f6rmesinler ve ba\u015flad\u0131k onlar\u0131 izlemeye. Bir asker Kad\u0131’ya hakaret edercesine, „Biraz \u00e7abuk olun. Arabaya binin“ diye ba\u011f\u0131rd\u0131. Kad\u0131 \u00e7ok k\u0131zm\u0131\u015f olacak ki, g\u00fcr bir sesle \u015f\u00f6yle dedi; „Ne yapmak istiyorsunuz. Hem bizi buraya getiriyorsunuz ve hem de hakaret ediyorsunuz. Biz verece\u011finizi cezadan korkmuyoruz. Fakat bize asla hakaret edemezsiniz“ Neyse, onlar\u0131 arabaya bindirdiler ve g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler. Biz de yolumuza devam ettik. Yahudi kuyumcunun evini bulduk. Ben kendisiyle konu\u015ftum. Bizi \u00e7ok iyi kar\u015f\u0131lad\u0131 ve hemen karde\u015fine haber verdi. Bize on bin t\u00fcmen sa\u011flad\u0131lar. Yahudi mert ve cesur bir insand\u0131. Alt\u0131nlar\u0131 bizden almak istemiyordu. \u00c7ok \u0131srar etmeme ra\u011fmen, paray\u0131 veriyor ve alt\u0131nlar\u0131 alm\u0131yordu. Bende paray\u0131 almad\u0131m ve \u0131srarl\u0131 davrand\u0131m. Sonu\u00e7ta adam\u0131 uzun bir aradan sonra raz\u0131 edebildim.
\nParay\u0131 avukatlara verdik. Merhumun bundan hi\u00e7 haberi yoktu. Mahkeme g\u00fcn\u00fc rahmetli, hi\u00e7 kimseye f\u0131rsat vermeden \u00e7ok cesur bir savunma yapm\u0131\u015f ve herkesi etkilemi\u015fti. Merhum ger\u00e7ekten \u00e7ok cesur ve yetenekli bir insand\u0131. Ayd\u0131n bir insand\u0131. Hi\u00e7 Avrupa’da e\u011fitim g\u00f6rmedi\u011fi halde, alt\u0131 dil biliyordu.
\nO g\u00fcnlerde g\u00f6z\u00fcme uyku girmiyordu. Yatam\u0131yordum. Bir gece ge\u00e7 saatlerde, ki ben yine yatamam\u0131\u015ft\u0131m, birden kap\u0131 \u00e7al\u0131nd\u0131. Ge\u00e7 saatte gelen karde\u015fim Fettah’d\u0131. Ba\u015f\u0131n\u0131 duvarlara vurarak a\u011fl\u0131yordu. “ Evimiz y\u0131k\u0131ld\u0131“ dedi. Kad\u0131’y\u0131 idam ettiklerini anlad\u0131m……
\n\u00c7ocuklar\u0131 al\u0131p mezarl\u0131\u011fa gittim. B\u00fct\u00fcn Mehabad oradayd\u0131, mah\u015fer gibi bir kalabal\u0131k vard\u0131…
\nOnu oturup y\u00fczy\u0131l anlatsam bitiremem. \u015eair Hemin’in dedi\u011fi gibi;
\n„O K\u00fcrt milleti \u0130\u00e7in Gandi idi, ama K\u00fcrt milleti O’nun i\u00e7in Hintli de\u011fildi…“
\nGer\u00e7ekten de durum budur…
\n\u0130lk K\u00fcrt Cumhur\u00eeyeti’nin Reis-i Cumhur’u, KADI M\u0130HAMED idam sehpas\u0131ndan \u015f\u00f6yle hayk\u0131rm\u0131\u015ft\u0131:
\n„…\u00d6zg\u00fcrl\u00fck hi\u00e7 bir zaman yok edilmeyecektir. Siz bir Mihemed \u00f6ld\u00fcr\u00fcyorsunuz, ama K\u00fcrtlerin i\u00e7inde y\u00fczlerce Mihemed var…“
\nKurdistan Press, Say\u0131 10, sayfa 8-9, 28 Ocak 1987<\/div>\n![\"Facebook\"](\"https:\/\/www.lekolin.de\/wp-content\/plugins\/social-media-feather\/synved-social\/image\/social\/regular\/48x48\/facebook.png\" "\\"Share")
<\/a>![\"twitter\"](\"https:\/\/www.lekolin.de\/wp-content\/plugins\/social-media-feather\/synved-social\/image\/social\/regular\/48x48\/twitter.png\" "\\"Share")
<\/a>![\"reddit\"](\"https:\/\/www.lekolin.de\/wp-content\/plugins\/social-media-feather\/synved-social\/image\/social\/regular\/48x48\/reddit.png\" "\\"Share")
<\/a>![\"pinterest\"](\"https:\/\/www.lekolin.de\/wp-content\/plugins\/social-media-feather\/synved-social\/image\/social\/regular\/48x48\/pinterest.png\" "\\"Pin")
<\/a>![\"linkedin\"](\"https:\/\/www.lekolin.de\/wp-content\/plugins\/social-media-feather\/synved-social\/image\/social\/regular\/48x48\/linkedin.png\" "\\"Share")
<\/a>![\"mail\"](\"https:\/\/www.lekolin.de\/wp-content\/plugins\/social-media-feather\/synved-social\/image\/social\/regular\/48x48\/mail.png\" "\\"Share")
<\/a>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\n„…Mehabad Cumhuriyet’i ilan edildi\u011fi g\u00fcn K\u00fcrt milleti, b\u00fct\u00fcn a\u015firetler Mehabad \u00c7ar\u00e7\u0131ra meydan\u0131nda topland\u0131lar. Mehabad, b\u00f6ylesi bir co\u015fkuya ve \u00f6nemli olaya ilk defa sahne oluyordu.
\nCumhuriyetin \u0130lan edildi\u011fi g\u00fcn, Car\u00e7\u0131ra meydan\u0131nda toplanan halk\u0131n yan\u0131nda Irak K\u00fcrdistan’\u0131ndan Melle Mustafa Barzani, \u0130zzet Abdulaziz, Mustafa Xo\u015fnav, Mir Hac, T\u00fcrkiye K\u00fcrdistan\u0131’n\u0131 temsilen bir zat, Suriye K\u00fcrdistan\u0131’n\u0131 temsilen Kadri Cemil Pa\u015fa ve di\u011fer siyasi liderler haz\u0131r bulundular. \u0130hsan Nuri Pa\u015fa ise zorunlu ikamete tabi tutuldu\u011fundan ne yaz\u0131k ki bu g\u00f6rkemli ve tarihi g\u00fcnde Mehabad’a gelememi\u015fti.
\nO d\u00f6nem, K\u00fcrt Kad\u0131nlar Birli\u011fi Ba\u015fkan’\u0131 idim. Mehabad ve K\u00fcrdistan’\u0131n di\u011fer b\u00f6lgelerinden gelen kad\u0131nlar da o g\u00fcn \u00c7ar\u00e7ura’da toplanm\u0131\u015flard\u0131. Halk mutluluktan u\u00e7uyordu. On binlerin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 goventler tutuluyordu. Herkes, k\u00f6yl\u00fcs\u00fcyle, esnaf\u0131yla, i\u015f\u00e7isiyle kad\u0131n\u0131 ve erke\u011fi ile tek kalp, tek can halinde o g\u00fcn\u00fcn mutlulu\u011funu ya\u015f\u0131yorlard\u0131.
\nMerhum \u015fehit Kad\u0131 Muhammed, K\u00fcrt bayra\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6ndere \u00e7ekti. Cumhuriyet y\u0131k\u0131ld\u0131ktan sonra da ayn\u0131 yerde idam edilecekti. Merhum, K\u00fcrt Cumhurba\u015fkan\u0131 olarak konu\u015fma yapt\u0131. Konu\u015fma co\u015fkuyla alk\u0131\u015fland\u0131. Ondan sonra, Melle Mustafa Barzani, Hac\u0131 A\u011faye Muhtedi ve o g\u00fcn Car\u00e7\u0131ra’da bulunan siyasi liderler birer konu\u015fma yapt\u0131lar. Bayrak, milli mar\u015f (Ey Reqib) okunarak g\u00f6ndere \u00e7ekildi. Mah\u015feri bir g\u00fcn yasayan Mehabad co\u015fmu\u015ftu. Her milletten insan o g\u00fcn Car\u00e7\u0131ra’da toplanm\u0131\u015ft\u0131. K\u00fcrtlerden ba\u015fka, Acemler, Azeriler, Ermeniler, Yahudiler herkes oradayd\u0131. Daha sonra, gidip Parti’de oturdular. \u00c7e\u015fitli konularda konu\u015fmalar yap\u0131ld\u0131. Bakanlar\u0131n atanmas\u0131 ve h\u00fck\u00fcmet te\u015fkilatlar\u0131n\u0131n kurulu\u015fu \u00fczerine karalar al\u0131nd\u0131.
\nRahmetliyle ba\u015f ba\u015fa kal\u0131p konu\u015fmaya f\u0131rsat olmuyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7ok me\u015fguld\u00fc. O g\u00fcnk\u00fc toplant\u0131dan d\u00f6nd\u00fckten sonra bana \u015funu dedi: „…Ben K\u00fcrt milleti i\u00e7in elimden geleni yapt\u0131m. Son nefesime kadar da bunun i\u00e7in m\u00fccadele edece\u011fim…“ O \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir insand\u0131. (Mina Xan\u0131m bu s\u0131rada a\u011fl\u0131yor.) ve bana dedi ki: „…Benim amac\u0131m, d\u00f6rt par\u00e7aya b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f bu mazlum milletin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6rmektir. Ben akl\u0131mdan Cumhurba\u015fkan\u0131 olmay\u0131 da ge\u00e7irmemi\u015ftim. Ancak beni bu g\u00f6reve lay\u0131k g\u00f6rd\u00fcler. Ben de K\u00fcrt milletine lay\u0131k olmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m…“ (Mina Xan\u0131m d\u00fc\u015f\u00fcnceye dal\u0131yor\u2026)
\nArt\u0131k devlet ve h\u00fck\u00fcmet \u00f6rg\u00fctlenmesine ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131. Matbaa kuruldu. K\u00fcrt\u00e7e yay\u0131nlar bas\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. Mehabad ve di\u011fer \u015fehirlerde rahmetlinin de bizzat kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir kampanya ile K\u00fcrt\u00e7e e\u011fitime ba\u015fland\u0131 . Yeni bir sinema yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Sineman\u0131n b\u00fct\u00fcn geliri, yoksul \u00e7ocuklar\u0131n e\u011fitim ve giderlerine harcan\u0131yordu. \u0130ki, \u00fc\u00e7 kez e\u011fitim seferberli\u011fi i\u00e7in mitingler yap\u0131ld\u0131. Bu eylemlerde yoksul \u00e7ocuklar\u0131n e\u011fitimi i\u00e7in para topland\u0131. Pe\u015fmergeler i\u00e7in b\u00fcy\u00fck a\u015fhaneler olu\u015fturuldu. Pe\u015fmergelerin elbise, bar\u0131nma, silah ve te\u00e7hizatlar\u0131 d\u00fczenli bir \u015fekilde temin ediliyordu.
\nXors\u00fbre Qad\u0131 adl\u0131 bir te\u015fkilat olu\u015fturuldu, bu te\u015fkilat \u015fehirlerin d\u00fczenini sa\u011fl\u0131yordu.
\nKad\u0131nlar i\u00e7in okullar a\u00e7\u0131ld\u0131. Okuma yazma bilmeyen kad\u0131nlara okuma-yazma \u00f6\u011fretiliyordu. Sablax’ta b\u00f6lgeler olu\u015fturuldu. Her b\u00f6lgede kad\u0131nlar toplan\u0131p, kendi sorunlar\u0131n\u0131 kad\u0131n \u00f6rg\u00fctlenmesinde g\u00f6revli olan ki\u015fiye bildiriyorlard\u0131, O g\u00f6revli de Parti \u00f6rg\u00fct\u00fcne iletiyordu.
\nCumhuriyet \u00e7ok k\u0131sa bir d\u00f6nem ya\u015fad\u0131 ama \u00e7ok de\u011ferli kurumlar olu\u015fturmu\u015ftu. Ne yaz\u0131k ki \u00f6mr\u00fc uzunu olmad\u0131. Rahmetli \u00e7ok ileri g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc bir insand\u0131. Mesela, beni sadece kar\u0131s\u0131 olarak evde oturan, misafirleri kar\u015f\u0131layan birisi olarak g\u00f6rmek istemiyordu. B\u00fct\u00fcn K\u00fcrt kad\u0131nlar\u0131n\u0131n sosyal ve siyasal hayata kat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00e7ok \u00e7aba sarfediyordu. Bir g\u00fcn rahmetli Kad\u0131 gelip dedi ki; „Frans\u0131z h\u00fck\u00fcmeti paraya muhta\u00e7 oluyor ve Krali\u00e7e y\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc veriyor“ Ben de, b\u00fct\u00fcn alt\u0131nlar\u0131m\u0131 K\u00fcrt Cumhuriyetine ba\u011f\u0131\u015flad\u0131m. Benim d\u0131\u015f\u0131mda K\u00fcrt kad\u0131nlar\u0131 da para, t\u00fct\u00fcn, e\u015fya vb. ba\u011f\u0131\u015fl\u0131yorlard\u0131.
\nBir g\u00fcn rahmetli Mako’ya gidiyordu. Mako’nun ileri gelenleri kendisini davet etmi\u015flerdi. O d\u00f6nem de Hac\u0131 Bave \u015eeyh bakand\u0131. Bizim ev \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fc, y\u00fcz ki\u015filik bir salonu vard\u0131. Benim i\u015fim oldu\u011fu i\u00e7in erkek misafirlerin oturdu\u011fu hol\u00fcme gittim. Hac\u0131 Bav\u00ea ile rahmetli konu\u015fuyorlard\u0131. Hac\u0131 Bav\u00ea; “.. .\u015eeyhlik ve padi\u015fahl\u0131k gibi halk\u0131 sindirip korkutacaks\u0131n ki, halk senin taraf\u0131n\u0131 tutsun…“ demesi \u00fczerine rahmetli \u015fu cevab\u0131 verdi; „…Ben Mehabad Cumhuriyeti’nde zul\u00fcm ve ter\u00f6r\u00fcn hi\u00e7bir \u015feyi hal etmeyece\u011fini b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya ilan edece\u011fim…“ Mehabad’ta bir insan\u0131n burnu bile kanamad\u0131. \u0130nsanlar karde\u015f\u00e7e ya\u015f\u0131yorlard\u0131. Birbirlerinin dertlerine sorunlar\u0131na ortak oluyorlard\u0131. Rahmetli, bakan\u0131 Hac\u0131’ya ; „A\u011flayan bir \u00e7ocu\u011fu d\u00f6versen , o daha \u00e7ok a\u011flar“ dedi.
\nBenim bir o\u011flum vard\u0131. O da Tebriz’de okuyordu. Ben kendisine gerekli e\u015fyalar\u0131 g\u00f6nderdim. Bir haftaya yak\u0131n bir s\u00fcre kendisine hi\u00e7 bir \u015fey g\u00f6ndermemi\u015ftim. Biz daha \u00f6\u011flen yeme\u011fi yememi\u015ftik ki. merhum kalkt\u0131. Ben kendisine „…Bir haftadan beridir o\u011fluma bir \u015fey g\u00f6ndermedim. Bir \u015feyler g\u00f6ndermek istiyorum.“ dedim. Tam o s\u0131rada, bizim evin kar\u015f\u0131s\u0131ndaki okulun \u00e7ocuklar\u0131 okuldan \u00e7\u0131k\u0131yorlard\u0131. Rahmetli bana; „O\u011flum senin o\u011flundur. O sana o\u011fuldur. Bu gelen \u00e7ocuklar benim \u00e7ocuklar\u0131md\u0131r. Onlar bana o\u011ful olur. \u0130n\u015fallah yak\u0131nda sinema biter gelir getirmeye ba\u015flarsa, yoksul \u00e7ocuklar\u0131 giyindirip, okutabilirsek, ben o zaman mutlu olurum“ dedi.
\nRahmetli gece yar\u0131s\u0131 \u00e7\u0131k\u0131p dola\u015f\u0131rd\u0131. Halk\u0131n durumunu anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Bir kad\u0131n \u015funu anlat\u0131yordu; “ bakt\u0131m bir gece yar\u0131s\u0131 kap\u0131 \u00e7al\u0131nd\u0131. Kap\u0131y\u0131 \u00e7alan K\u00fcrt Resi Cumhuru’ydu. (Evin sahibi \u0130brahim \u015eemzin, ki hala ya\u015f\u0131yor) i\u00e7eri silahlar\u0131yla giren Reisi Cumhur, benden yemek isledi, ben de yapt\u0131m. Afiyetle yedi.“ \u0130\u015fte rahmetli b\u00f6yle biriydi.
\nKad\u0131nlar aras\u0131nda \u00e7ok s\u0131cak ili\u015fkiler vard\u0131. \u00c7ocuklar\u0131n e\u011fitimi, kad\u0131nlar\u0131n okuma yazma \u00f6\u011frenmesi, pe\u015fmergenin yiyece\u011fi giyece\u011fi s\u00fcrekli aram\u0131zda konu\u015fulan konulard\u0131. Bir g\u00fcn rahmetlinin yeni do\u011fan ye\u011fenini (Hesen Qad\u0131) g\u00f6rmeyi; gidecektim. Merhum da benimle birlikte geldi.
\nGiderken yolda bakan Mirze Mina \u015eerefi ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131k. Bakan merhuma, sizi ar\u0131yordum dedi. Merhum ne i\u00e7in arad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sordu. O da, „Bir i\u015fimiz var, para laz\u0131m onun i\u00e7in sizi ar\u0131yordum“ dedi. Merhum g\u00fcld\u00fc, bakana; „… Benim evimi, e\u015fyalar\u0131m\u0131 \u00fczerimdeki elbiseleri g\u00f6r\u00fcyorsun. Bunlar\u0131n hepsi K\u00fcrt halk\u0131n\u0131nd\u0131r. Git Maliye Bakan\u0131’na gerekli olan paray\u0131 al…“
\nCumhuriyet’in y\u0131k\u0131lmas\u0131ndan bir ka\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce. merhum’un karde\u015fi Tahran’dan gelmi\u015fti. O g\u00fcnlerde \u00e7ok misafirlerimiz vard\u0131. Gece radyoyu dinledi ve radyodan Azerbeycan’\u0131n teslim oldu\u011fu haberini duydu. Karde\u015fine; „Sen Tahran’a git „bana da; ‚Ben Saq\u0131z taraf\u0131na pe\u015fmergelerin ziyaretine gidece\u011fim. Yar\u0131n Melle Mustafa Barzani ve Barzaniler gelecek. \u00c7ok kalabal\u0131kt\u0131rlar, bu nedenle iyi haz\u0131rl\u0131k yap\u0131n onlar\u0131 a\u011f\u0131rlay\u0131n…“ dedi.
\nO g\u00fcn ak\u015fam rahmetli, Melle Mustafa Barzani ile birlikte bize geldiler. General Humayini telefon a\u00e7\u0131p, Barzani ile konu\u015ftu; „Iran askeri Mehabad \u00fczerine y\u00fcr\u00fcyor. Mehabad’\u0131 terkedin“ haberini verdi. Ben de oradayd\u0131m ve haberi duydum. Gelip dediler ki, „Melle Mustafa gitmek istiyor. Sizi g\u00f6rmek istiyor. Yeme\u011fe kalmayacaklar“ Ben iki ki\u015fi ile haber g\u00f6nderip, ‚ ‚Size yemek haz\u0131rlamad\u0131m. Yemek yiyin sonra gidersiniz.“ dedim. Melle Mustafa’da; „Benim gitmem laz\u0131m“ demi\u015f. Bakt\u0131m ki olmuyor, erkeklerin oturdu\u011fu tarafa ge\u00e7tim. Ve Melle Mustafa’ya; „Sizi yemek yemeden b\u0131rakmam“ diyerek \u0131srar ettim, kalmalar\u0131 i\u00e7in. Geni\u015f bir sofra kurdum. Oturup yemek yediler. Kendi kendime, \u201cCepheden geliyor, herhalde \u00fczerinde para yoktur“ diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm ve elimdeki paray\u0131 merhum Qad\u0131’n\u0131n bac\u0131s\u0131na verdim. O da g\u00f6t\u00fcr\u00fcp yol \u00fcst\u00fcnde Melle Mustafa’ya vermi\u015f ve benim g\u00f6nderdi\u011fimi s\u00f6ylemi\u015f. O da \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ederek alm\u0131\u015f ve \u00fczerinde paras\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015f.
\nMelle Mustafa ve Barzaniler giderken hava \u00e7ok so\u011fuktu. Kad\u0131nlar, \u00e7ocuklar a\u011fl\u0131yorlard\u0131. O so\u011fukta, Nexede \u015eino istikametine do\u011fru gittiler. Merhum sabaha kar\u015f\u0131 d\u00f6rtte geldi. Ben de evin d\u0131\u015far\u0131 bakan bir penceresi \u00f6n\u00fcnde oturmu\u015f a\u011fl\u0131yordum. Rahmetli buyurdu; „Neden a\u011fl\u0131yorsun?“ bende; „Nas\u0131l a\u011flamayay\u0131m, bu cehennem g\u00fcn\u00fcnde so\u011fuktu \u00e7oluk \u00e7ocuk Barzaniler yola \u00e7\u0131kt\u0131lar, onlar\u0131n haline a\u011fl\u0131yorum“ dedim.
\nErtesi g\u00fcn, b\u00fct\u00fcn h\u00fck\u00fcmet yetkilileri ve a\u015firet b\u00fcy\u00fckleri bizim evde topland\u0131lar. Iran askeri de Mehabad’a girmi\u015fti. Rahmetli o toplant\u0131da dedi ki;“… Ben d\u00fcn gece eve geldi\u011fimde benim kar\u0131m a\u011fl\u0131yordu. Neden a\u011fl\u0131yorsun diye sordu\u011fumda bana ‚bu milletin peri\u015fanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fckten sonra nas\u0131l a\u011flamayay\u0131m‘ dedi. E\u011fer siz de de kar\u0131m gibi gayret olsayd\u0131 bu g\u00fcnk\u00fc durum ba\u015f\u0131m\u0131za gelmezdi.“ dedi.
\nCumhuriyetin y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan 8 g\u00fcn sonra rahmetliyi yakalad\u0131lar. O g\u00fcnlerde hep evde oturuyordu. Bir g\u00fcn bac\u0131s\u0131ndan su istedi, ben kendisine g\u00f6t\u00fcrd\u00fcm. A\u011fl\u0131yordum. Neden a\u011flad\u0131\u011f\u0131m\u0131 sordu ben de; „Ke\u015fke yoksul ve peri\u015fan olsayd\u0131k da b\u00f6yle bir sonla kar\u015f\u0131la\u015fmasayd\u0131k“ dedim. Merhum da, „Sen a\u011flamamal\u0131sm. K\u00fcrt kad\u0131n\u0131 korkmamal\u0131d\u0131r. A\u011flamamal\u0131d\u0131r“ dedi.
\nMehabad K\u00fcrt Valisi Seyit Pira, \u0130ran askeri geldi\u011finde ka\u00e7m\u0131\u015f, yerine \u0130ran devleti taraf\u0131ndan Sertip Muzefferi atanm\u0131\u015ft\u0131. \u015eehir korumac\u0131lar\u0131ndan (Xors\u00fbre Qad\u0131) birisi gidip maa\u015f\u0131n\u0131 istemi\u015fti. Muzefferi de‘,“ben hakk\u0131n\u0131 vermiyorum demi\u015f. Adam gelip durumu merhum Kad\u0131’ya anlatm\u0131\u015f, Kad\u0131 da iki adamla birlikte pe\u015fmergeyi Sertip Muzefferi’ye g\u00f6nderip diyor ki; „…Ben bunlar\u0131 zorla getirdim, bunlar\u0131n hi\u00e7 bir su\u00e7u yok. Hesab\u0131n\u0131z varsa benimle g\u00f6r\u00fcn.“ demi\u015f.
\nCumhuriyetin y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n 8. g\u00fcn\u00fcyd\u00fc , ben \u00e7ocuklar\u0131 hamama g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcm, d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcmde rahmetli evde yoktu. Nerede oldu\u011funu sordu\u011fumda. \u0130ranl\u0131 generallerin adam g\u00f6nderip ev’den ald\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendim.
\nGeceleyin bizim adamlar gelip, bu gece Kad\u0131 Muhammed, Seyfi Kad\u0131 ve Sadri Kad\u0131’n\u0131n ev’e gelmeyeceklerini H\u00fcmayunun yan\u0131nda kalacaklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylediler. Ben de, onlara giyecek ve yiyecek g\u00f6nderdim. Zindanda bulunduklar\u0131 \u00fc\u00e7 ay boyunca, onlara yemek g\u00f6nderdim. Bu s\u00fcre i\u00e7inde rahmetli kimsenin g\u00f6r\u00fc\u015fe gelmesini istemiyordu. \u015eunu diyordu; „Bizim kad\u0131n, \u00e7oluk-\u00e7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131n Farsl\u0131lar\u0131n eline aya\u011f\u0131na d\u00fc\u015fmelerine gerek yoktur.“
\nZindanda oldu\u011fu s\u00fcre i\u00e7inde bir kez ziyaretine gittim. Kuca\u011f\u0131mdaki k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z\u0131m\u0131 ve o\u011flumu, onlara yiyecek g\u00f6t\u00fcren ve ziyaretine giden adamlar\u0131m\u0131z birlikte g\u00f6t\u00fcr\u00fcyorlard\u0131. B\u00fcy\u00fck bac\u0131s\u0131 da iki kez ziyaretine gitmi\u015fti.
\nBir g\u00fcn, namaz k\u0131l\u0131yordum. O ara Mam Abdulla gelip benden rahmetlinin temiz \u00e7ama\u015f\u0131rlar\u0131n\u0131 istedi. Ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 sordu\u011fumda; „Kad\u0131’y\u0131 hamama g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fler. Onun i\u00e7in temiz \u00e7ama\u015f\u0131r laz\u0131m“ dedi. Meraklanm\u0131\u015ft\u0131m. Mam Abdulla’ya merakla; „Daha d\u00fcn hamama gitmi\u015fti, ne diye bu g\u00fcn tekrar g\u00f6t\u00fcr\u00fcyorlar“ dedi\u011fimde, Mam Abdulla; „Herhalde abdest i\u00e7indir ya da kirlenmi\u015f olabilir“ diye sakince cevap vermi\u015fti. Bu beni daha da endi\u015felendirdi. Mam Abdulla’n\u0131n cevab\u0131na inanm\u0131yordum. Kendisine bunu s\u00f6yledim ve temiz \u00e7ama\u015f\u0131rlar\u0131 g\u00f6t\u00fcrmeye ben de gelece\u011fim dedim. Ama Mam Abdulla \u0131srarl\u0131 bir bi\u00e7imde benim de cezaevine gitmemi istemiyordu. Her \u015feye ra\u011fmen direndim ve ben de temiz \u00e7ama\u015f\u0131rlar\u0131 g\u00f6t\u00fcrmeye Mam Abdulla ile birlikte gittim. Bizimle birlikte Hasan Gazi’nin annesi de geldi.
\nHamam\u0131n \u00f6n\u00fcnde bekledik. N\u00f6bet\u00e7ilerle birlikte merhum d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. N\u00f6bet\u00e7iler bize \u00e7ok h\u00fcrmet ediyorlard\u0131. Kad\u0131’y\u0131 g\u00f6r\u00fcnce birden a\u011flamaya ba\u015flad\u0131m. Bana d\u00f6nd\u00fc ve dedi ki; „Niye a\u011fl\u0131yorsun…K\u00fcrt kad\u0131m a\u011flamamal\u0131d\u0131r. Benim idam edecekler, bunu iyi biliyorum. Bunu sen de bilmelisin…Ama a\u011flaman K\u00fcrt kad\u0131n\u0131na hi\u00e7 yak\u0131\u015fm\u0131yor“
\nZindanda oldu\u011fu s\u0131rada Amerikal\u0131lar ziyaretine gitmi\u015fler ve \u015f\u00f6yle bir teklifte bulunmu\u015flar; „Sen bize taraftar olursan, yine K\u00fcrt cumhurba\u015fkan\u0131 olursun. \u015eimdi bile partiyi kurabiliriz ve hemen reisi cumhur olursun“ Kad\u0131 ise bu teklife \u015f\u00f6yle cevap vermi\u015f:
\n„K\u00fcrdistan’\u0131n sakat bir e\u015fe\u011fini, Amerika’n\u0131n Cadillac’\u0131yla de\u011fi\u015ftirmem. Ben K\u00fcrt milletiyle birlikteyim, ba\u015fka kimseyle de\u011fil.“
\nDaha sonra iki \u0130ranl\u0131 yetkili bize gelmek istediklerini ilettiler. Bu iki adam h\u00fck\u00fcmet ad\u0131na bizle g\u00f6r\u00fc\u015fmek isteyen, Sergo \u015eerifi ve Serwan Musawat’d\u0131. Bize geldiklerinde „H\u00fck\u00fcmet bizi Kad\u0131’n\u0131n vekilli\u011fine tay\u0131n etti. Onu savunaca\u011f\u0131z. Bu nedenle biz para istiyoruz“ dediler. \u015e\u00f6yle cevaplad\u0131m; „Bende hi\u00e7 para yok ki, size vereyim“ onlar da; „Keklik paras\u0131z \u00f6tmez.“diyerek direttiler. Bunun \u00fczerine, Kad\u0131’n\u0131n bunlar\u0131 isteyip istemedi\u011fini bilmeden, kalkt\u0131m evin tapular\u0131n\u0131 tan\u0131d\u0131klara g\u00f6nderip onlardan yard\u0131m istedim. H\u00fck\u00fcmetin bask\u0131 yapaca\u011f\u0131ndan korkup, hi\u00e7 biri yard\u0131m etmedi Kad\u0131’n\u0131n b\u00fcy\u00fck bac\u0131s\u0131n\u0131n alt\u0131nlar\u0131 vard\u0131. Alt\u0131nlar\u0131 bozdurmay\u0131 karar verdik. O d\u00f6nemlerde Mehabad’da Yahudiler ve Ermeniler vard\u0131. Alt\u0131nlar\u0131 \u00e7ok zengin bir Yahudi’nin yan\u0131nda bozduracakt\u0131k. Mehabad Cumhuriyeti kurulmadan \u00e7ok \u00f6nceleri. Kad\u0131 b\u00fcy\u00fck bir arazisini Yahudilere hibe etmi\u015fti. Onlarda araziyi al\u0131p, \u00fczerinde b\u00fcy\u00fck bir mezarl\u0131k yapm\u0131\u015flard\u0131. Yahudi’nin evine giderken, tam \u00c7ar\u00e7\u0131ra meydan\u0131ndan ge\u00e7iyorduk ki, biraz ileride Kad\u0131 ve arkada\u015flar\u0131n\u0131 bir otob\u00fcse bindirilirken g\u00f6rd\u00fck. Kenara \u00e7ekildik ki bizi g\u00f6rmesinler ve ba\u015flad\u0131k onlar\u0131 izlemeye. Bir asker Kad\u0131’ya hakaret edercesine, „Biraz \u00e7abuk olun. Arabaya binin“ diye ba\u011f\u0131rd\u0131. Kad\u0131 \u00e7ok k\u0131zm\u0131\u015f olacak ki, g\u00fcr bir sesle \u015f\u00f6yle dedi; „Ne yapmak istiyorsunuz. Hem bizi buraya getiriyorsunuz ve hem de hakaret ediyorsunuz. Biz verece\u011finizi cezadan korkmuyoruz. Fakat bize asla hakaret edemezsiniz“ Neyse, onlar\u0131 arabaya bindirdiler ve g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler. Biz de yolumuza devam ettik. Yahudi kuyumcunun evini bulduk. Ben kendisiyle konu\u015ftum. Bizi \u00e7ok iyi kar\u015f\u0131lad\u0131 ve hemen karde\u015fine haber verdi. Bize on bin t\u00fcmen sa\u011flad\u0131lar. Yahudi mert ve cesur bir insand\u0131. Alt\u0131nlar\u0131 bizden almak istemiyordu. \u00c7ok \u0131srar etmeme ra\u011fmen, paray\u0131 veriyor ve alt\u0131nlar\u0131 alm\u0131yordu. Bende paray\u0131 almad\u0131m ve \u0131srarl\u0131 davrand\u0131m. Sonu\u00e7ta adam\u0131 uzun bir aradan sonra raz\u0131 edebildim.
\nParay\u0131 avukatlara verdik. Merhumun bundan hi\u00e7 haberi yoktu. Mahkeme g\u00fcn\u00fc rahmetli, hi\u00e7 kimseye f\u0131rsat vermeden \u00e7ok cesur bir savunma yapm\u0131\u015f ve herkesi etkilemi\u015fti. Merhum ger\u00e7ekten \u00e7ok cesur ve yetenekli bir insand\u0131. Ayd\u0131n bir insand\u0131. Hi\u00e7 Avrupa’da e\u011fitim g\u00f6rmedi\u011fi halde, alt\u0131 dil biliyordu.
\nO g\u00fcnlerde g\u00f6z\u00fcme uyku girmiyordu. Yatam\u0131yordum. Bir gece ge\u00e7 saatlerde, ki ben yine yatamam\u0131\u015ft\u0131m, birden kap\u0131 \u00e7al\u0131nd\u0131. Ge\u00e7 saatte gelen karde\u015fim Fettah’d\u0131. Ba\u015f\u0131n\u0131 duvarlara vurarak a\u011fl\u0131yordu. “ Evimiz y\u0131k\u0131ld\u0131“ dedi. Kad\u0131’y\u0131 idam ettiklerini anlad\u0131m……
\n\u00c7ocuklar\u0131 al\u0131p mezarl\u0131\u011fa gittim. B\u00fct\u00fcn Mehabad oradayd\u0131, mah\u015fer gibi bir kalabal\u0131k vard\u0131…
\nOnu oturup y\u00fczy\u0131l anlatsam bitiremem. \u015eair Hemin’in dedi\u011fi gibi;
\n„O K\u00fcrt milleti \u0130\u00e7in Gandi idi, ama K\u00fcrt milleti O’nun i\u00e7in Hintli de\u011fildi…“
\nGer\u00e7ekten de durum budur…
\n\u0130lk K\u00fcrt Cumhur\u00eeyeti’nin Reis-i Cumhur’u, KADI M\u0130HAMED idam sehpas\u0131ndan \u015f\u00f6yle hayk\u0131rm\u0131\u015ft\u0131:
\n„…\u00d6zg\u00fcrl\u00fck hi\u00e7 bir zaman yok edilmeyecektir. Siz bir Mihemed \u00f6ld\u00fcr\u00fcyorsunuz, ama K\u00fcrtlerin i\u00e7inde y\u00fczlerce Mihemed var…“
\nKurdistan Press, Say\u0131 10, sayfa 8-9, 28 Ocak 1987<\/div>\n
<\/a><\/a><\/a><\/a><\/a><\/a>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Qazi Muhammed“in kar\u0131s\u0131 Mina Han\u0131m, onu anlat\u0131yor. Kurdistan Press, Say\u0131 10, sayfa 8-9, 28 Ocak 1987 \u00a0„O K\u00fcrt milleti i\u00e7in Gandi idi, ama K\u00fcrt milleti O’nun i\u00e7in Hintli de\u011fildi…“ „…Mehabad Cumhuriyet’i ilan edildi\u011fi g\u00fcn K\u00fcrt milleti, b\u00fct\u00fcn a\u015firetler Mehabad \u00c7ar\u00e7\u0131ra meydan\u0131nda topland\u0131lar. Mehabad, b\u00f6ylesi bir co\u015fkuya ve \u00f6nemli olaya ilk defa sahne oluyordu. Cumhuriyetin
[weiterlesen …]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":381,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[11],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/379"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=379"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.lekolin.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/379\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":382,"href":"https:\/\/www.lekolin.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/379\/revisions\/382"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/381"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lekolin.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=379"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=379"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lekolin.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=379"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}